نقش برنامه ریزی و طراحی شهری بر احساس امنیت در مجتمع‌های مسکونی شهر همدان

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه پیام نور کردستان

2 گروه ارشد فقه و جزای اسلامی دانشگاه کردستان ایران

چکیده

امروزه امنیت جایگاه ویژه‌ای در آرامش و افزایش کیفیت زندگی شهری خواهد داشت. امنیت از نظر لغوی به معنای راحت و آسوده و بی‌بیم گردانیدن می‌باشد و مفهوم آن به دفاع یا حفاظت از خود، خانواده، دوستان و اموال باز می‌گردد که خود نشان دهنده ضرورت بحث می‌باشد. امنیت از نیازهای اساسی انسان است که نحوه‌ی پاسخ به آن تأثیر مستقیم در ارضای نیازهای دیگر او دارد. انسان همیشه در طول تاریخ سعی در پاسخ به این نیاز داشته است، ساخت ابزارآلات دفاعی، ایجاد تأسیسات تدافعی و نظامی در سکونتگاهها و شهرها، تشکیل نیروی نظامی و ... برخی از اقدامات او برای حفظ امنیت فردی و اجتماعی‌اش بوده است. با این وجود در سال‌های اخیر، تغییر ویژگی‌های جمعیتی، اجتماعی و فرهنگی انسان‌ها تأثیر زیادی در شکل‌گیری مسکن داشته است. طبقه‌بندی ساده قشر مخاطب برای دسته‌بندی گونه مسکن مورد نیاز پاسخ‌گوی نیازهای دامنه وسیع استفاده کنندگان از مجموعه‌های مسکونی نمی‌باشد. در این بین احساس امنیت از جمله عوامل انسانی ـ محیطی است که می‌تواند نقش بسزایی در رضایت‌مندی انسان‌ها از فضایی که در آن زندگی می‌کنند داشته باشد. امنیت در مجموعه‌های مسکونی تنها از طریق موانع سخت فیزیکی میسر نبوده، چه بسا همین موانع فیزیکی به لحاظ روحی ـ روانی حس ناامنی را در مردم تقویت کند. با توجه به رشد جمعیت و افزایش نیاز به مجموعه‌های مسکونی در شهرهاازجمله شهر همدان، روشن کردن الگو و خط‌مشی‌هایی برای نیل به اهداف برنامه‌ریزی شده، ضروری به نظر می‌رسد که در این بین ایجاد حس امنیت به عنوان یکی از عوامل انسانی ـ محیطی نقش مهمی را در رضایت‌مندی و آسایش افراد در زندگی‌شان ایفا خواهد نمود نتایج حاصل این مقاله حاکی از آن است که ایجاد حس امنیت از طریق غیر مستقیم و با بهره‌گیری از سیاست‌های پیشگیرانه تلفیقی کالبد معماری و روابط اجتماعی، فرهنگی (از قبیل: مسأله اشراف و دید، افزایش قابلیت رویت‌پذیری بصری، برقراری تناسب میان تراکم جمعیتی و مجموعه‌های مسکونی، ایجاد کاربردهای متنوع و متجانس و ....) تحقق پذیر خواهد بود. بر این اساس این مقاله به بررسی نقش برنامه ریزی و طراحی شهری بر احساس امنیت در مجتمع‌های مسکونی شهر همدان می‌پردازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The role of planning and urban design to residential complexes sense of security in the city of Hamedan

نویسندگان [English]

  • ali movaghar pak 1
  • ghasem faraji 2
1 kordestan iran
2 kordestan iran
چکیده [English]

The special place in peace and security will improve the quality of urban life. Security literally means comfortable and wield Bybym and means to defend or protect themselves, their families, friends and property returns, which reflects the need to talk. Security is a basic human response to it has a direct impact on the satisfaction of his other needs. Throughout history, man has always tried to respond to this need, making defense equipment, defense installations and military build settlements and cities, the military force and some of his actions is to secure individual and social. However, in recent years, the demographic, social and cultural human beings had a great impact on the development of housing. Simple classification to categorize the contact group needed to meet the needs of a wide range of users such housing is not housing compounds. In the safe environment of the human factors that can play a role in humans' satisfaction is the space in which they live. Security in residential complexes was made possible only through physical barriers, physical barriers are perhaps the sense of insecurity in people's psychological boost.
the satisfaction and comfort of life will play in the results of this paper suggest that a sense of security through a combination of preventive policies indirectly through the use of architectural fabric of social relations, cultural (such as the question of dominance and visibility, increasing Use visual visibility, making the proportion of the population density and residential complexes, creating a diverse and heterogeneous applications, etc.) will be reached. Accordingly, this article examines the role of urban planning and design of residential complexes of Hamadan city's sense of security.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Planning
  • sense of security
  • design
  • Residential Complexes
  • Hamedan
ـ افشار، علی، (1378)، فضا و آسیب‌های اجتماعی ارائه الگوهای طراحی جهت بهسازی فضای پارک‌های شهری، پایان نامه کارشناسی دانشگاه تهران، دانشکده محیط زیست.

ـ باستانی، سوسن، (1369)، روابط همسایگی آپارتمان نشینان شهر تهران، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.

ـ بیات، بهرام، جعفر شرافتی پور و نرگس عبدی، (1387)، پیشگیری از جرم با تکیه بر رویکرد اجتماع محور، طراح و چاپ ادارة تبلیغات، معاونت اجتماعی نیروی انتظامی ـ ادارة کل مطالعات اجتماعی.

ـ تن کین هون، (1385)، پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی، ترجمة علی سلطانی، نشریة پلیس پیشگیری انتظامی، شمارة اول، صص 97-148، زمستان 85.

ـ حافظ نیا، محمدرضا، (1382)، مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، انشارات سمت، تهران.

ـ حسینیون، سولماز، (1386)، ایجاد حس مکان در فضاهای شهری، مجله شهرداری‌ها، شماره 82.

ـ رضازاده، راضیه، (1384)، نقش عوامل اجتماعی در تحول فرم فضاهای شهری.

ـ زنگی آبادی، علی، (1378)، تحلیل و سازماندهی ساختار فضایی شاخص‌های توسعه‌ی شهری در شهرهای بالای صدهزار نفر ایران، رسالة مقطع دکترا، اساتید راهنما: هوشنگ طالبی، محمود هدایت، دانشگاه اصفهان، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، گروه جغرافیا.

ـ طالبی، ژاله، (1376)، راهنمای طراحی معماری ساختمان‌های بلند مسکونی، تهران، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن.

ـ عینی‌فر، علیرضا، (1379)، عوامل انسانی ـ محیطی مؤثر در طراحی مجموعه‌های مسکونی، نشریه هنرهای زیبا، شماره 8.

ـ قورچی بیگی، مجید، (1386)، مبانی نظری پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی (Cpted)، مجموعه مقالات همایش منطقه‌ای پیشگیری وضعی از بزه‌کاری (دانشگاه آزاد ابرکوه یزد).

ـ ماندل، رابرت، (1379)، چهره متغیر امنیت ملی، پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران.

ـ مدیری، آتوسا، (1378)، جرم، خشونت و احساس امنیت در فضاهای عمومی شهر، تهران، فصلنامة علمی پزوهشی رفاه اجتماعی، ششم، شماره 22.

ـ معین، محمد، (1384)، فرهنگ فارسی یک جلدی، تهران، انتشارات ساحل.

ـ مؤمنی، مهدی، (1377)، درآمدی بر اصول و روش‌های برنامه‌ریزی ناحیه‌ای، انتشارات گویا، اصفهان.

ـ نصری، قدیر، (1381)، معنا، ارکان جامعه شناسی امنیت، فصلنامه مطالعات راهبرد، شماره 26.

-Bo Grönlund, architect maa, sar, On CPTED - Crime Prevention through Urban Design, Written to the Radberg seminar 'Towards the Humane City for the 21st century', Stockholm 2000-09-28.

-Cooper, Marcus, Clare and Wendy Sarkissian, Housing as if People Mattered, Berkeley: University of California press,1986.

- Dennis Challinger, From the Ground Up:Security for Tall Buildings, Connecting Research in Security to Practice, ASIS FOUNDATION, 2008.

-Hester, Randolph: Planning Neighbourhood Spaces With People, Second Edition, New York, Van Nostrand

-McCamley, Phil, CRIME, DESIGN AND URBAN PLANNING: FROM THEORY TO PRACTICE, first published in the Royal Australian Planning Institute magazine, New Planner, June 2001

-Misra,R.P;Micro (1992). ''Level Rural Planing;chapman and hall '',pp.34-64

-Oscar Newman, "Creating Defensible Space",Institute for Community Design Analysis, U.S. Department of Housing and Urban Development Office of Policy Development and Research,1996, P 14-22.

- Rapoport, Amos: "Identity and Enviroment:A Cross Cultural Perspective", In J.S.Ducan ed,Housing and Identity:A Cross Cultural Perspective,London: Croom Helm